Ngày 13/1/2026, một dự án hợp tác chiến lược giữa Việt Nam và Hoa Kỳ chính thức được công bố, đánh dấu bước ngoặt quan trọng cho ngành nuôi trồng thủy sản Việt Nam. Với tổng vốn đầu tư lên tới 15,2 triệu USD trong 5 năm, dự án "Đối tác chuỗi giá trị nuôi trồng thủy sản Hoa Kỳ - Việt Nam" hứa hẹn biến cá rô phi từ loài cá bình dân thành ngành hàng xuất khẩu tỷ USD của Việt Nam.

Mỹ rót vốn mạnh đầu tư vào cá rô phi Việt Nam với 15,2 triệu USD

Dự án đầu tư 15,2 triệu USD: Mục tiêu và quy mô

Dự án do Tổ chức Cứu trợ Thế giới Lutheran (LWR) chủ trì, phối hợp với Sáng kiến Thế giới về Đậu nành trong Sức khỏe Con người (ASA/WISHH) thuộc Hiệp hội Đậu nành Hoa Kỳ. Mục tiêu tham vọng của dự án là nâng tổng sản lượng cá rô phi Việt Nam lên 1,21 triệu tấn, với tổng giá trị bán hàng ước đạt 1,25 tỷ USD sau 5 năm triển khai. Dự án sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho 24.224 người, bao gồm các hộ nuôi, trang trại, nhà máy chế biến, cơ quan quản lý và hiệp hội ngành hàng tại hai vùng trọng điểm là Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo lộ trình triển khai, từ tháng 3 đến tháng 9/2026, dự án tập trung vào nghiên cứu cơ bản, khảo sát nguồn lực, cải thiện chất lượng cá bố mẹ và hỗ trợ các trại giống. Từ tháng 10/2026, các hoạt động sẽ mở rộng với hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo, nâng cao năng lực và hỗ trợ tài chính cho người nuôi.

6 trụ cột phát triển ngành cá rô phi

Dự án tập trung vào 6 nhóm hoạt động chiến lược nhằm khắc phục những hạn chế hiện tại của ngành:

• Phát triển thức ăn thủy sản và hệ thống cung ứng con giống: Sử dụng đậu nành chất lượng cao nhập khẩu từ Mỹ làm thức ăn, nâng cao năng suất và chất lượng cá rô phi
• Xây dựng các mô hình trình diễn: Thiết lập các trang trại mô hình ứng dụng công nghệ cao để nhân rộng kinh nghiệm
• Tăng cường năng lực và hỗ trợ nhà sản xuất: Đào tạo kỹ thuật nuôi, quản lý chất lượng cho người nông dân và doanh nghiệp
• Hỗ trợ tiếp cận tài chính cho doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ: Tạo điều kiện vay vốn, giảm rủi ro tài chính cho người nuôi
• Cung cấp hiện vật, trang thiết bị cho các cơ sở sản xuất giống: Đầu tư cơ sở hạ tầng sản xuất giống chất lượng cao
• Mở rộng tiếp cận thị trường và thúc đẩy thương mại cá rô phi: Kết nối xuất khẩu sang Mỹ, khu vực và thị trường nội địa

Tại sao Mỹ chọn Việt Nam?

Tiềm năng xuất khẩu bùng nổ

Việt Nam đang trải qua đợt tăng trưởng xuất khẩu cá rô phi ấn tượng nhất trong 5 năm qua. Trong quý I/2025, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam đạt gần 14 triệu USD, tăng 131% so với cùng kỳ năm 2024. Con số này tương đương một phần ba tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này trong cả năm 2024. Đặc biệt, trong 8 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu cá rô phi đạt hơn 63 triệu USD, tăng 174% so với cùng kỳ năm trước - mức cao nhất trong 5 năm.

Việt Nam đứng trước cơ hội lớn với kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh đến năm 2031

Mỹ - thị trường chiến lược

Mỹ hiện là thị trường tiêu thụ lớn nhất cá rô phi Việt Nam, chiếm 46% tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này. Riêng quý I/2025, Mỹ chi hơn 6 triệu USD nhập khẩu cá rô phi từ Việt Nam, tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm trước. Trong 8 tháng đầu năm 2025, Mỹ chiếm tới 62% tỷ trọng trong tổng giá trị xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam.

Thị trường Mỹ có nhu cầu nhập khẩu cá rô phi lên tới 200.000 tấn mỗi năm, tạo cơ hội lớn cho các quốc gia xuất khẩu. Với Trung Quốc - nhà cung cấp truyền thống - đối mặt với thuế quan 150% từ Mỹ, Việt Nam có cơ hội vàng chiếm lĩnh thị phần này.

Lợi thế cạnh tranh của Việt Nam

Việt Nam có nhiều lợi thế vượt trội trong phát triển ngành cá rô phi:

• Kinh nghiệm xuất khẩu cá thịt trắng: Là quốc gia xuất khẩu cá tra lớn nhất thế giới, Việt Nam có hệ thống chế biến và xuất khẩu cá thịt trắng hoàn chỉnh, dễ dàng áp dụng cho cá rô phi
• Điều kiện tự nhiên thuận lợi: Cá rô phi dễ nuôi, năng suất cao, thích hợp với điều kiện sinh thái tại Việt Nam, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long
• Chất lượng sản phẩm: Cá rô phi Việt Nam được đánh giá có nguồn protein dồi dào hơn cả cá hồi, nhiều niacin và vitamin B12
• ​Cơ sở hạ tầng phát triển: Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư nhà máy chế biến hiện đại, sẵn sàng xuất khẩu quy mô lớn

Cam kết từ phía Việt Nam

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đánh giá dự án là bước đi "đúng và trúng", góp phần tạo nguồn lực quan trọng để thực hiện kế hoạch phát triển cá rô phi đến năm 2030. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cam kết tạo điều kiện tháo gỡ vướng mắc về thủ tục hành chính, phấn đấu hoàn tất trước tháng 5/2026 để dự án triển khai hiệu quả. Cục Thủy sản và Kiểm ngư được giao làm đầu mối phối hợp cùng các đơn vị liên quan hỗ trợ triển khai dự án.

Triển vọng ngành cá rô phi toàn cầu

Quy mô thị trường cá rô phi toàn cầu đạt khoảng 10,6 tỷ USD năm 2024 và dự báo tăng lên 14,5 tỷ USD vào năm 2033. Tại nhiều hội nghị thủy sản quốc tế, cá rô phi được gọi là "cá của tương lai" nhờ tính bền vững, dễ nuôi và giá trị dinh dưỡng cao. Việt Nam hiện đứng thứ 5 châu Á về sản lượng cá rô phi, chỉ sau Trung Quốc, Indonesia, Bangladesh và Philippines, cho thấy tiềm năng phát triển còn rất lớn.

Dự kiến xuất khẩu cá rô phi toàn cầu tăng trưởng mạnh 

Thách thức cần vượt qua

Mặc dù triển vọng tươi sáng, ngành cá rô phi Việt Nam vẫn đối mặt với một số thách thức:

• Chất lượng con giống và quy trình sản xuất trong nước còn hạn chế, cần nâng cấp công nghệ
• Hệ thống cung ứng thức ăn thủy sản chưa đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế
• Năng lực tài chính của các hộ nuôi nhỏ lẻ còn yếu, cần hỗ trợ tiếp cận vốn
• Kết nối chuỗi giá trị từ sản xuất đến chế biến, xuất khẩu chưa chặt chẽ

Dự án 15,2 triệu USD từ Hoa Kỳ chính là giải pháp toàn diện để khắc phục những hạn chế này, giúp ngành cá rô phi Việt Nam phát triển bền vững và cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Kết luận

Với sự hỗ trợ từ dự án này, Việt Nam kỳ vọng biến cá rô phi thành ngành hàng xuất khẩu tỷ USD, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và cải thiện sinh kế cho hàng chục nghìn hộ nông dân. Dự án không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn mở rộng thị trường xuất khẩu, thúc đẩy phát triển bền vững ngành nuôi trồng thủy sản Việt Nam. Đây là minh chứng rõ ràng cho quan hệ hợp tác chiến lược Việt - Mỹ trong lĩnh vực nông nghiệp, mở ra kỷ nguyên mới cho thủy sản công nghệ cao tại Việt Nam.